De Wet arbeidsmarkt in balans komt eraan. Daardoor wordt het per 1 januari 2020  eenvoudiger om een werknemer te ontslaan. De cumulatiegrond maakt het namelijk mogelijk  om verschillende ontslaggronden met elkaar te combineren. Hoe zit dat?

Mogelijkheden voor ontslag zijn beperkt

 Een werknemer ontslaan mag niet zomaar. Dat is alleen toegestaan als je je kunt beroepen op een redelijke grond voor ontslag. Deze gronden zijn echter beperkt. Er moet sprake zijn van één van de volgende situaties:

  1. bedrijfseconomische redenen;
  2. langdurige arbeidsongeschiktheid;
  3. frequent verzuim met onaanvaardbare gevolgen;
  4. disfunctioneren;
  5. verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer;
  6. weigeren van werk wegens gewetensbezwaar (zonder dat aanpassing van de functie mogelijk is);
  7. een verstoorde arbeidsrelatie;
  8. andere omstandigheden dan de gronden a t/m g, die zodanig zijn dat van de werkgever in redelijkheid niet kan worden verwacht dat hij de arbeidsovereenkomst voortzet.

Geen ontslag als niet aan alle voorwaarden wordt voldaan

Voor iedere ontslaggrond gelden specifieke voorwaarden. Een werknemer kan pas worden ontslagen als aan álle vereisten voor de betreffende grond wordt voldaan.

Stel, een werkgever wil een werknemer ontslaan wegens disfunctioneren (d-grond). Vereist is dan onder meer, dat hij het functioneren van de werknemer heeft proberen te verbeteren. Het verbetertraject dat vervolgens wordt opgestart, wordt in de praktijk echter nogal eens vroegtijdig afgebroken. Bijvoorbeeld omdat de werknemer zich ziek meldt of omdat de arbeidsrelatie op een andere manier verstoord is geraakt. Meestal is de relatie op dat moment nog niet duurzaam en/ of ernstig verstoord geraakt, waardoor er niet aan de vereisten van een verstoorde arbeidsrelatie wordt voldaan (g-grond).

In dit soort situaties honoreert de kantonrechter ontslag van de werknemer niet. Er is immers geen sprake van een voldragen d- óf g-grond. Toch ontstaat er een zodanig starre situatie, waarbij instandhouding van de werkgever in de praktijk eigenlijk niet meer kan worden gevergd.

De cumulatiegrond

De Wet arbeidsmarkt in balans (de Wab) moet werkgevers helpen een einde te maken aan dit soort onhoudbare situaties. Per 1 januari 2020 wordt het daarom eenvoudiger om een werknemer te ontslaan. De Wab introduceert namelijk een nieuwe redelijke grond voor ontslag, de zogenoemde cumulatiegrond (of de i-grond). Op basis van de cumulatiegrond is ontslag (ook) mogelijk als:

  • sprake is van een combinatie van twee of meer onvoldragen cumulatiegronden, en;
  • instandhouding van het arbeidscontract niet meer van de werkgever kan worden gevergd.

De nieuwe ontslaggrond biedt dus (ook) een oplossing voor het genoemde voorbeeld, waarbij het verbetertraject voortijdig wordt afgebroken wegens de verstoorde arbeidsverhouding. Per 1 januari kunnen de (onvoldragen) d- en g-grond met elkaar worden gecombineerd tot een redelijke grond voor ontslag. Rechtspraak zal echter moeten gaan uitwijzen onder welke specifieke omstandigheden de toepassing van de cumulatiegrond al dan niet gerechtvaardigd is.

Wanneer kan combineren niet?

Niet alle ontslaggronden kunnen met elkaar gecombineerd worden. Alleen de omstandigheden die betrekking hebben op de ontslaggronden c tot en met h.

  • Bedrijfseconomisch ontslag (a-grond) leent zich volgens de wetgever niet voor cumulatie. Dus wil je een werknemer ontslaan om bedrijfseconomische redenen? Dan blijft het essentieel dat er daardoor arbeidsplaatsen komen te vervallen.
  • Ook ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid (b-grond) kan niet met de de andere ontslaggronden worden gecombineerd. De wetgever gaat er namelijk vanuit dat er óf wel óf geen sprake van langdurige arbeidsongeschiktheid.

Extra vergoeding bij toepassing i-grond

Waarschijnlijk wordt het per één 1 januari 2020 dus eenvoudiger om  een werknemer te ontslaan. Houd er wel rekening mee, dat er aan de toepassing van deze nieuwe ontslaggrond een prijskaartje is verbonden. De rechter kan de werknemer namelijk een extra vergoeding toekennen als er verschillende ontslaggronden met elkaar worden gecombineerd. Hierbij hangt de hoogte van deze extra vergoeding af van de mate waarin wordt voldaan aan de ontslaggronden c-g. Uitgangspunt is: hoe minder ‘voldragen’ de ontslaggrond, hoe hoger de extra vergoeding uitvalt. Met als maximum: 50% van de toe te kennen transitievergoeding.

Let op! Wordt het arbeidscontract ontbonden op basis van de cumulatiegrond? Dan kan de kantonrechter de werknemer straks dus drie soorten vergoedingen toekennen:

  1. transitievergoeding, ter compensatie van ontslag;
  2. eventueel de billijke vergoeding, (die alleen geldt) als het ontslag door ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever is veroorzaakt, en;
  3. de extra vergoeding, ter compensatie van toepassing van de onvoldragen ontslaggronden. 

Tips 

Wil je je werknemer ontslaan? Houd dan rekening met de volgende tips:

  • Probeer altijd eerst instemming van de werknemer te krijgen. In dat geval kun je de overeenkomst namelijk zonder rechterlijke tussenkomst beëindigen.
  • Houd er rekening mee dat de extra vergoeding voor ontbinding op grond van de cumulatiegrond, door werknemers straks bij de onderhandelingen over het ontslag wordt ingezet.
  • De introductie van de nieuwe cumulatiegrond maakt ontslag van een werknemer makkelijker. Ben er niet zeker van dat er in jouw geval sprake is van een voldragen ontslaggrond? Dan is het verstandig om het ontslag nog even uit te stellen tot na 1 januari 2020.
  • Is je werknemer al voor langere tijd in dienst? (Ook) dan kan het verstandig zijn om het ontslag nog even uit te stellen. Per 1 januari 2020 wordt het namelijk in een aantal gevallen goedkoper om een werknemer te ontslaan. Hoe dat zit, leg ik uit in mijn artikel: Transitievergoeding: wat kost ontslag (nu en straks onder de Wab)?.

Heb je vragen over de cumulatiegrond?

Of wil je praktisch advies bij ontslag van een werknemer? Neem dan vrijblijvend contact met mij op. Ik help je verder.